Nieuwsbericht

Op 15 december is in de lokalen van de FOD Werkgelegenheid van gedachten gewisseld over het thema “Redelijke schikkingen”. Deze halve studiedag kadert in de acties van de federale overheid (informatie, opleidingen, conferenties, enz.) om discriminatie te bestrijden in verschillende domeinen, in het bijzonder in het domein van de werkgelegenheid. Deze acties staan bekend onder de naam “Rondetafels van de interculturaliteit”.

Het begrip “Redelijke schikkingen” is afkomstig van Canada en pleit voor openheid tegenover “andere” mensen (nationaliteit, religie, geslacht, leeftijd, enz.) zonder daarom alles in wetten te gieten. Die schikkingen, of “harmonisatiepraktijken”, dragen bij tot het creëren van een gediversifieerde bedrijfscultuur en kleurrijke waarden.

Dit concept heeft geen enkele dwingende rechtskracht in België. Het gaat eerder om “goede praktijken” die kunnen gehanteerd worden in verscheidene domeinen om elke vorm van discriminatie tegen te gaan. In Canada gaat het wel om een verplichting die grotendeels uit de rechtspraak voortvloeit. Want hoewel de meeste aanvragen tot redelijke schikkingen zich op het terrein afspelen, hebben de beslissingen van de rechtbanken in Québec een grote invloed op de toegepaste praktijken.

Anne-Marie Laflamme, professor aan de Faculteit rechten van de Universiteit Laval (Quebec), schetste de Quebecse context van de redelijke schikking van culturele en godsdienstige diversiteit in werksfeer. Dit concept heeft in het verleden stormachtige debatten teweeggebracht, omdat men vreesde voor het verdwijnen van de nationale identiteit. Daarom werd de “Adviescommissie over de schikkingspraktijken verbonden met culturele verschillen” (of «Commissie Bouchard-Taylor») opgericht om elke aanvraag tot schikking te analyseren. Noteer dat de Canadese werkgever ertoe gehouden is de hulp van de vakbonden in te roepen bij elke aanpassing ten voordele van een persoon of een personeelscategorie (bv. specifieke uurregeling). Hij heeft een inspanningsverbintenis maar geen resultaatsverbintenis. De vakbonden waken erover dat de schikking geen inbreuk vormt op de rechten van andere werknemers.

Jacques Proulx, gewoon hoogleraar aan het departement psychologie van de Universiteit van Sherbrooke (Canada), gaf ons enige opheldering over de bestaansreden van de schikkingen en over de acties/reacties van organisaties op het terrein. Hij legt uit dat de Quebecse arbeidsmarkt een gedaanteverandering ondergaat: «Elders wordt steeds meer hier en hier vertrekt naar elders”. Maar het draait ook om de integratie van nieuwe levenswijzen waar jonge generaties bijvoorbeeld een beter evenwicht willen tussen privé- en beroepsleven.

Jacques Proulx behandelt parallel 4 factoren en confronteert ze met elkaar: cultureel erfgoed, psychosociale veranderingen (op prijs stellen van verschillen – opgang van recht op gelijkheid), multiculturaliteit (respect voor en bevordering van diversiteit) en de dimensie identiteit (terugplooien op de eigen groep). Volgens Jacques Proulx moeten die 4 factoren geïntegreerd worden in plaats van ze naast elkaar te plaatsen met het risico onrust te zaaien in de verschillende groepen. Voor de werkgever kan die onrust zich uiten in de vrees om zijn recht tot zaakvoering te verliezen, de verplichting om individuen te kiezen of de angst om precedenten te scheppen. Langs werknemerskant kunnen de schikkingen beschouwd worden als een voorkeursbehandeling of een verlies van de overheersende identiteit. Die onrust wijst op een gebrek aan informatieverstrekking en sensibilisering. Om aan die valkuilen te ontsnappen pleit Jacques Proulx voor strategisch beheer - waarbij organisatorische en bestuurlijke veranderingen niet uit de weg worden gegaan - en voor de bijsturing van leiderschapspraktijken. In die context is diversiteit een positieve stimulans voor de ontwikkeling van de organisatie (innovatie, creativiteit) en in sommige gevallen voor de duurzaamheid ervan.

Drie ervaringen in de bedrijfswereld illustreren de praktijk van de “redelijke schikkingen” in België:

Terug naar België waar ons Centrum voor gelijkheid van kansen en racismebestrijding regelmatig geïnterpelleerd wordt over redelijke schikkingen, of het nu gaat om godsdienstige discriminatie of goede praktijken voor de bedrijfswereld. Die redelijke schikking brengt juridische vragen met zich mee, aldus Nathalie Denies: moeten we zulke verplichting invoeren in België? Het Centrum is “voor” de redelijke schikking maar “tegen” de integratie van dit begrip in het Belgisch recht en “voor” het gebruik van individuele vrijheden mits naleving van de vereisten in het arbeidscontract.

Drie ervaringen in de bedrijfswereld illustreren de praktijk van de “redelijke schikkingen” in België:

- GDF SUEZ, vertegenwoordigd door Jacques Spelkens, CSR manager België en Nederland. Om het tekort aan arbeidskrachten, vooral in Brussel, op te vangen heeft GDF SUEZ het talent buiten de traditionele doelgroepen gezocht: vrouwen, gehandicapten, ondergekwalificeerde mensen. Dat vroeg om een andere visie op HR-praktijken en een sensibilisering over culturele diversiteit.

- CALL IT INTERNATIONAL en FLEX-POINT (rekruteringsbedrijf), respectievelijk vertegenwoordigd door Isabelle André en Christian Dubernard. Beide Luikse bedrijven hebben nauw samengewerkt bij de rekrutering van een gediversifieerde doelgroep: de ene aan het begin van de keten (Flex Point: neutrale rekrutering die de culturele diversiteit op het terrein weerspiegelt), de andere aan het einde van de keten (Call it: telefonische tests bij personen gekozen door Flex Point + plannen voor opleiding en integratie van nieuwe krachten).

- PROVINCIE HENEGOUWEN, vertegenwoordigd door Mevr. Reynders, en een onderneming in de sociale sector, vertegenwoordigd door Sophie Capouillez. Sinds 2005 wordt een strijkdienst aangeboden op de werkplek voor ambtenaren van de provincie Henegouwen.

Aangezien Joëlle Milquet, vice-eerste minister en minister van Werkgelegenheid en Gelijke Kansen, elders verplichtingen had, zorgde Mevr. Amina Nadi, nieuwe attachee bij de FOD Werkgelegenheid en tot voor kort actief in de Cel Kleurrijk Ondernemen, voor vervanging. Zij onderstreepte het belang van deze basis tot interculturaliteit en de rol van de media in de opwaardering van diversiteit. Ze ging ook verder in op de nieuwe beleidslijnen voor integratie en bestrijding van discriminatie, vooral bij rekrutering

De conferentie werd afgesloten door een debat waaruit duidelijk bleek dat de Canadese praktijken inzake redelijke schikkingen zonder twijfel enige lengten voorsprong hebben.